Rèm che bàn thờ: khi nào thật sự cần, chọn chất liệu và kích thước ra sao

Rèm che bàn thờ là món phụ kiện hay được hỏi nhưng ít khi được giải thích rõ là để làm gì. Kết quả là nhiều gia đình lắp rèm rồi không bao giờ kéo, hoặc lắp một tấm rèm dày kín làm khu vực thờ trở nên bí bách.

Cách tiếp cận đơn giản hơn: xác định nhà mình có rơi vào tình huống cần rèm hay không, rồi mới bàn tới chất liệu và kích thước.

Ba tình huống thật sự cần rèm

1. Bàn thờ lộ thẳng ra từ cửa chính hoặc lối đi

Ở nhà ống và căn hộ, khu vực thờ nhiều khi nằm ngay trong tầm nhìn của khách vừa bước vào. Một tấm rèm buông hờ phía trên tạo ranh giới thị giác mà không cần xây thêm vách. Đây là công dụng phổ biến nhất. Bài bàn thờ thẳng cửa ra vào nói kỹ hơn về các cách xử lý khác cho tình huống này.

2. Phòng thờ dùng chung với sinh hoạt

Khi bàn thờ đặt trong phòng khách hoặc phòng ngủ — điều khó tránh ở căn hộ nhỏ — rèm giúp tách khu vực thờ khỏi các hoạt động thường ngày như tiếp khách, xem tivi, ngủ nghỉ.

3. Bụi và nắng

Bàn thờ gần cửa sổ hoặc ban công dễ bám bụi và bị nắng chiếu trực tiếp làm bạc màu gỗ. Rèm đóng vai một lớp che nhẹ.

Nếu nhà đã có phòng thờ riêng, cửa đóng kín, không ai qua lại — thì rèm không giải quyết vấn đề gì cả, và có thể bỏ qua.

Rèm hợp với loại bàn thờ nào

• bàn thờ treo tường — hợp nhất. Rèm thường gắn vào một thanh treo phía trên bàn thờ, buông ngắn tới ngang mặt bàn hoặc thấp hơn chút, đủ để che phần chân tường.
• án gian, tủ thờ, bàn thờ đứng — dùng rèm dài, buông từ trần hoặc từ mép trên của mảng ốp phòng thờ xuống gần sàn. Vì rèm dài nên chất liệu và màu càng phải tiết chế.
• Bàn thờ trong hốc tường hoặc tủ thờ có cánh — không cần rèm, đã có sẵn kết cấu che.

Chất liệu

Vải gấm, vải nhung

Cho vẻ trang trọng, hợp không gian thờ theo lối truyền thống. Nhược điểm là dày, bám bụi và bám mùi hương, cần giặt định kỳ. Nếu chọn loại này nên ưu tiên bản có thể tháo giặt dễ.

Vải voan, vải mỏng

Che hờ, vẫn cho ánh sáng đi qua, không làm khu vực thờ tối. Phù hợp căn hộ và những nhà muốn giữ cảm giác thoáng. Đây là lựa chọn an toàn nếu chưa chắc mình cần rèm dày tới đâu.

Rèm gỗ, rèm tre

Đồng chất với bàn thờ gỗ, không bám mùi, lau chùi dễ. Đổi lại thường cứng, ít mềm mại, và kêu khi kéo.

Màu sắc

Nguyên tắc gọn: rèm nên đứng sau bàn thờ về mặt thị giác, không tranh sự chú ý. Vì thế các màu trầm và ấm — nâu, vàng đất, đỏ sẫm, kem — là lựa chọn hợp lý, và nên chọn tông gần với màu gỗ của bàn thờ.

Tránh màu quá tươi, tránh họa tiết lớn hoặc chữ nổi bật. Cũng nên tránh màu trắng tinh nếu gia đình còn trong thời gian tang, theo nếp nhiều vùng.

Kích thước và cách lắp

1. Bề ngang: rộng hơn bàn thờ mỗi bên khoảng 10 – 15 cm để khi buông xuống không bị hở hai mép.
2. Chiều dài: với bàn thờ treo, buông tới ngang hoặc thấp hơn mặt bàn một chút; với bàn thờ đứng, buông cách sàn 2 – 3 cm để không quét sàn.
3. Độ xếp ly: vải cần dư khoảng 1,5 – 2 lần bề ngang thanh treo thì nếp mới đẹp, không bị căng phẳng như tấm bạt.
4. Vị trí thanh treo: bắt vào trần hoặc vào tường phía trên, tránh bắt vào chính thân bàn thờ.

Bốn lưu ý về an toàn và sử dụng

• Giữ khoảng cách với lửa. Đây là lưu ý quan trọng nhất. Rèm vải không được nằm trong tầm với của nến đang cháy hoặc hương đang thắp. Nếu không gian hẹp, cân nhắc dùng đèn thờ điện thay nến.
• Rèm để kéo, không phải để đóng vĩnh viễn. Khi thắp hương, hành lễ hoặc ngày giỗ chạp thì mở ra.
• Giặt định kỳ. Rèm treo lâu ngày trên bàn thờ sẽ ngấm mùi hương và ố vàng; nên chọn loại tháo lắp dễ ngay từ đầu.
• Đừng để rèm thay cho việc dọn dẹp. Che đi không làm khu vực thờ sạch hơn.

Nếu không muốn dùng rèm

Có vài cách khác cho cùng mục đích tách không gian: một vách lửng hoặc bình phong gỗ, một tấm ốp phòng thờ kéo dài tạo thành hốc thờ, hoặc đơn giản là xoay lại hướng đặt bàn thờ để nó không nằm trên trục nhìn từ cửa. Cách nào cũng được, miễn kết quả là khu vực thờ có ranh giới rõ ràng với sinh hoạt thường ngày.

Câu hỏi thường gặp

Rèm che bàn thờ nên đóng hay mở thường xuyên?

Ngày thường có thể buông hờ; khi thắp hương, hành lễ, ngày rằm mùng một và giỗ chạp thì mở ra. Rèm là để tạo ranh giới, không phải để đóng kín quanh năm.

Bàn thờ treo nhỏ có cần rèm không?

Chỉ cần khi bàn thờ nằm trong tầm nhìn từ cửa hoặc ở phòng dùng chung. Bàn thờ treo đặt ở góc riêng, không ai qua lại thì không cần.

Rèm màu gì hợp bàn thờ gỗ tự nhiên?

Chọn tông gần với màu gỗ: nâu, vàng đất, kem. Nếu bàn thờ màu gỗ sẫm thì rèm nên nhạt hơn một bậc để không bị nặng cả mảng tường.

Có cần đo trước khi đặt may rèm không?

Có, và cần ba số: bề ngang bàn thờ, khoảng cách từ chỗ gắn thanh treo xuống điểm muốn rèm kết thúc, và bề ngang mảng tường. Vải nên dư 1,5 – 2 lần bề ngang thanh treo để có nếp.

Rèm có làm bàn thờ bí khói hương không?

Nếu chọn vải mỏng và không buông kín cả bốn phía thì không. Trường hợp phòng thờ nhỏ và kín, nên ưu tiên vải voan hoặc để rèm ngắn ngang mặt bàn.

Xem thêm bàn thờ treo tường, án gian, tủ thờ, bàn thờ đứng và đồ thờ để chọn phương án phù hợp với mặt bằng nhà mình.