Chọn bàn thờ gia tiên cho căn hộ chung cư: kích thước, vị trí, lỗi hay gặp

Phần lớn câu hỏi chúng tôi nhận được không phải là “bàn thờ nào đẹp”, mà là “nhà tôi chung cư, đặt bàn thờ ở đâu cho phải”. Đây là hai câu hỏi khác hẳn nhau. Câu thứ hai bị quyết định bởi những thứ rất vật lý: chiều cao trần, mặt bằng căn hộ và loại tường. Chọn xong ba thứ đó thì danh sách mẫu phù hợp thường chỉ còn vài lựa chọn.

Bài viết này đi theo đúng thứ tự ấy: hiểu ràng buộc của căn hộ trước, rồi mới chọn kiểu bàn thờ, kích thước và vị trí.

Ba ràng buộc mà căn hộ nào cũng có

1. Trần thấp hơn nhà đất

Căn hộ phổ thông thường có chiều cao thông thủy quanh 2,7 – 3,2 m, thấp hơn nhà xây riêng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới hai thứ: bàn thờ treo phải treo đủ cao để tôn nghiêm nhưng vẫn phải với tay thắp hương được, và bộ đồ thờ cao như đỉnh đồng, ống hương lớn có thể làm phần trên bàn thờ trông chật. Trần càng thấp thì càng nên chọn bộ đồ thờ gọn.

2. Hiếm khi có phòng thờ riêng

Trừ các căn diện tích lớn, đa số căn hộ không có phòng dành riêng để thờ. Bàn thờ vì thế thường nằm chung với phòng khách hoặc ở một khoảng tường riêng. Khi đó việc tách không gian bằng thị giác quan trọng hơn là tìm cho ra một căn phòng: một mảng ốp phòng thờ ốp gỗ phía sau, hoặc một tấm rèm nhẹ, đã đủ để khu vực thờ cúng tách khỏi sinh hoạt thường ngày.

3. Tường không phải chỗ nào cũng khoan được

Đây là ràng buộc bị bỏ qua nhiều nhất. Tường bao căn hộ và tường ngăn có kết cấu khác nhau; nhiều căn dùng tấm nhẹ hoặc thạch cao khung xương, không chịu được tải treo của một bàn thờ gỗ đặc cùng đồ thờ trên đó. Trước khi chốt phương án treo, hãy gõ thử mặt tường (tiếng bộp rỗng là tường nhẹ), hỏi ban quản lý về vị trí tường chịu lực, và tránh mảng tường có đường ống hoặc dây điện âm.

Bàn thờ treo hay bàn thờ đứng?

Chọn bàn thờ treo khi…

Diện tích sàn eo hẹp, muốn giữ mặt sàn thông thoáng, và mảng tường định treo là tường đặc. bàn thờ treo tường chiếm ít không gian nhất và phù hợp với căn hộ một đến hai phòng ngủ. Đổi lại, nó giới hạn số lượng đồ thờ đặt được: một bát hương, một đôi chân nến hoặc đèn, lọ hoa và mâm bồng là vừa đủ.

Chọn án gian hoặc bàn thờ đứng khi…

Nhà có khoảng tường rộng, muốn bày đủ bộ đồ thờ, hoặc tường không treo được. án gian, tủ thờ, bàn thờ đứng đứng trên sàn nên không phụ thuộc kết cấu tường, và phần tủ bên dưới cất được vàng mã, hương, đồ lễ — thứ mà bàn thờ treo không có chỗ để. Nếu gia đình thờ cả gia tiên lẫn thần linh và muốn bày đỉnh, hạc, chóe thì đây là hướng nên chọn.

Nếu chưa biết cần sắm những gì cho đủ, xem trước một bàn thờ gia tiên đủ bộ rồi trừ bớt món không dùng sẽ nhanh hơn là mua lẻ từng thứ.

Kích thước: hiểu đúng vai trò của thước Lỗ Ban

Thước Lỗ Ban dùng để chọn kích thước rơi vào cung đẹp. Với đồ nội thất khối đặc như bàn thờ, người thợ dùng loại thước 38,8 cm. Vì vậy các mẫu bán sẵn trên thị trường đều đã được nhà xưởng tính sao cho chiều rộng × chiều sâu rơi vào cung tốt — bạn không cần tự đo lại từ đầu.

Việc thực sự cần làm là đo không gian nhà mình trước, rồi mới chọn trong số các kích thước có sẵn:

• Đo bề ngang mảng tường định đặt, trừ ra mỗi bên tối thiểu 15 – 20 cm để không bị kịch tường.
• Đo chiều cao từ sàn tới trần, và ước lượng tầm với của người thường xuyên thắp hương trong nhà.
• Nếu là bàn thờ đứng, đo cả lối đi phía trước để còn chỗ đứng hành lễ.

Có ba con số đó rồi thì gửi cho người bán, việc chọn cung sẽ do mẫu có sẵn quyết định. Cách này tránh được tình huống rất hay gặp: chọn được kích thước “đẹp” nhưng khiêng vào nhà thì không lọt thang máy hoặc chạm vào mép cửa sổ.

Đặt ở đâu trong căn hộ

Nguyên tắc chung dễ nhớ: bàn thờ cần một mặt tường vững phía sau, phía trước thoáng, và không bị các sinh hoạt ồn ào đi xuyên qua. Từ đó suy ra vài vị trí nên tránh:

• Đối diện thẳng cửa nhà vệ sinh, hoặc dựa lưng vào tường nhà vệ sinh.
• Dựa lưng vào tường bếp, nơi có hơi nóng và dầu mỡ.
• Ngay dưới xà ngang, dưới máy lạnh, hoặc dưới miệng gió điều hòa thổi thẳng vào bát hương.
• Ở lối đi xuyên phòng, nơi người nhà đi qua đi lại liên tục.

Nhiều gia đình băn khoăn chuyện “trên bàn thờ là sàn nhà hàng xóm” — điều gần như không tránh được ở chung cư, trừ tầng áp mái. Đây là đặc thù của nhà cao tầng, và cách người Việt sống ở chung cư ứng xử với nó là giữ khu vực thờ sạch sẽ, trang nghiêm, hương khói đều đặn. Sự thành tâm nằm ở việc chăm sóc nơi thờ hằng ngày, không nằm ở việc tìm cho ra một vị trí hoàn hảo không tồn tại.

Nếu bàn thờ buộc phải nằm trong tầm nhìn từ cửa chính, đọc thêm bài bàn thờ thẳng cửa ra vào để biết các cách che chắn thường dùng.

Bộ đồ thờ tối thiểu cho một căn hộ

Với bàn thờ treo hoặc bàn thờ nhỏ, năm món sau là đủ dùng và vẫn đầy đặn về mặt nghi lễ:

• Một bát hương — nếu thờ chung gia tiên và thần linh thì thường dùng ba bát, kích thước bát giữa lớn hơn.
• Một đôi chân nến hoặc một đèn thờ điện nếu ngại lửa.
• Một lọ hoa thờ và một mâm bồng để đặt hoa quả.
• Một ống hương để hương không nằm rời trên mặt bàn.
• Một khay chén nước ba hoặc năm chén.

Khi nào không gian rộng hơn thì bổ sung bộ đỉnh – nến – hạc và chum chóe thờ. Thứ tự này quan trọng: sắm đủ món dùng hằng ngày trước, đồ trang trọng bổ sung sau, thay vì mua một lượt rồi để không mấy món.

Ba lỗi hay gặp khi lắp bàn thờ ở chung cư

1. Đo tường mà quên đo đường vận chuyển. Bàn thờ đứng cỡ lớn có thể không vào được thang máy. Hãy đo cả chiều rộng cửa thang, cửa căn hộ và khúc cua hành lang.
2. Treo quá cao. Bàn thờ cao tới mức phải kê ghế mới thắp được hương sẽ khiến việc hương khói hằng ngày trở nên ngại ngần — kết quả ngược với mong muốn ban đầu.
3. Mua đồ thờ trước, mua bàn thờ sau. Đồ thờ nên chọn theo kích thước mặt bàn đã có, không phải ngược lại. Bát hương to quá so với mặt bàn là lỗi khó chữa nhất.

Trước khi đặt hàng, chuẩn bị sẵn ba thông tin

Kinh nghiệm tư vấn cho thấy cuộc trao đổi nhanh nhất là khi gia chủ đã có sẵn: (1) số đo bề ngang và chiều cao mảng tường, (2) ảnh chụp thẳng vị trí định đặt, (3) danh sách những gì định bày lên bàn thờ. Ba thứ này quyết định gần như toàn bộ phương án.

Tham khảo các mẫu hiện có tại bàn thờ gia tiên đủ bộ, bàn thờ treo tường và án gian, tủ thờ, bàn thờ đứng; phần đồ lẻ xem tại đồ thờ.